Eksamen: PSP5920 | Semester: Vår 2024 | Varighet: 5 timer
Vekting: Lesing ca. 25 % | Skriving ca. 75 %
| Påstand | Svar | Forklaring |
|---|---|---|
| Kharashka joogtada ah waxaa ka mid ah kirada guriga, laydhka, internetka, jimicsiga iwl. | Sax | Teksten sier ordrett under «Kharashka»: «Kharashka joogtada ah waxa ka mida kirada guriga, laydhka, internetka, jimicsiga, cuntada iwl.» (Faste utgifter inkluderer husleie, strøm, internett, treningssenter osv.) |
| Waxaan ka fahmey talooyinka in wixii lacag ah ee isoo gala aan boqolkiiba labaatan kaydsado. | kuma yaalo qoraalka | Teksten nevner at man bør spare (kayd), men gir ingen spesifikk prosentandel som 20 %. Påstanden om å spare 20 % av inntekten finnes ikke i teksten. |
| Ciyaaraha barafka kharashkoodu waa u bilaash qofka wax kaydsada. | kuma yaalo qoraalka | Teksten nevner verken issport (ciyaaraha barafka) eller at noe er gratis for de som sparer. Dette finnes ikke i teksten. |
| Dawlada Norwey ayaa caawisa oo gacan qabata dhalinyarada marka ay aroos dhiganayaan. | kuma yaalo qoraalka | Teksten nevner ikke den norske staten (Dawlada Norwey) eller statlig støtte til bryllup. Dette finnes ikke i teksten. |
| Dadka qaar ayaan arooskooda kharash badani ku bixin. | Sax | Teksten sier: «Waxa jira, in kastoo ay yar yihiin, dad aan kharash badan gelin ee inta ay ismehersadaan sidaa ku guri gala» (Det finnes folk, selv om de er få, som ikke bruker mye penger, men bare gifter seg og flytter inn). |
| Waalidku shaqo kuma laha oo waxba kama caawiyaan carruurtooda marka ay guursanayaan. | Khalad | Teksten sier det motsatte: «waalidka ayaa caawinaya oo kharashka bixinaya» (foreldrene hjelper og betaler utgiftene). Påstanden om at foreldrene ikke hjelper er feil. |
Hadda waxaan lacagta ku bixiyaa cuntada, dharka, internetka iyo raashinka guriga. Marka la barbar dhigo markii hore, waxa aan lacagta ku bixiin jiray wax yar oo macmacaan ah iyo ciyaaro yaryar. Hadda waxaan fahamsanahay in nolol-maalmeedka uu kharash badan yahay.
Waxaan jeclaan lahaa in aan lacag badan u helo safarka iyo waxbarashada. Waxaan rabo inaan booqdo wadamada Yurub si aan u barto dhaqamadooda iyo afkooda. Sidoo kale, waxaan lacag u baahanahay buugaagta dugsiga iyo koorsooyin dheeraad ah.
Marka la eego dhalinyarada maanta, qaar badan baa lacagta ku lumin dharka qaaliqa iyo moobailka cusub. Waxaan u maleynayaa in ay muhiim tahay in la barto sida lacagta loo kaydsado iyo sida loo isticmaalo si caqli ah. Dugsiyada waa in lagu dhigo cashar ku saabsan dhaqaalaha shakhsiga ah si dhalinyaradu u bartaan maareynta lacagta.
Daad-roob oo soo garaacay deegaanno ka tirsan Beledweyne
Beledweyne, 15-kii Abriil 2024 – Roob xoogan oo muddo toddobaad ah da'ay ayaa sababay daad xoog leh oo garaacay magaalada Beledweyne iyo deegaannada ku hareeran. Webiga Shabeelle ayaa buuxsamay oo biyo badan ayaa soo gashay guryihii dadka.
Xaaladdu waa mid aad u daran. Guryaha fara badan ayaa burburay, wadooyinkana way xidhmeen. Cuntadii iyo alaabihii dadka ayaa biyaha la tagay. Sida ay warbaahinta maxalliga ahi sheegeyso, in ka badan 3,000 oo qoys ayaa guryahooda ka barakacay.
Xasan Cabdi oo ah aabbaha qoys 8 qof ah ayaa sheegay: «Habeenkii biyuhu waxay noo soo galeen annagoo hurda. Wax aan badbaadinnay ma jiro.» Hay'adaha samafalku waxay bilaabeen in ay gargaar u fidiyaan dadka barakacay, laakiin baahidu way ka badan tahay kaalmada la heli karo.
Qoraalkani wuxuu ka hadlayaa khatarta ugu weyn ee haysata dunidaynna, taas oo ah in qofkasta uu u malaynayo in qof kale uu badbaadin doono dhulka. Robert Swan wuxuu xaqiijinayaa in dhibaatada deegaanku tahay mid qof walba uu ka mas'uul yahay.
Maanta, cimiladu way isbedeshay, barafkii oo dhalaalayaa way dhalaanayaan, badweyntu way sare u kacaysaa. Haddii qof kastaa uu sugayo in dawlada ama shirkadaha waaweyn ay wax ka qabtaan, wakhtigu wuu naga dhamaanayaa. Tusaale ahaan, dad badan baa ogyahay in booliyatiinkii uu dhibaato u yahay badda iyo xayawaanka, laakiin way sii isticmaalaan.
Waxaan u maleynayaa in qof walba uu tallaabo yar qaadi karo. Waxaad yarayn kartaa qashinka, waxaad isticmaali kartaa gaadiidka dadweynaha, waxaadna dhirta badan abuuri kartaa. Haddii boqollaal milyan oo qof ay tallaabo yar qaadaan, saameyn weyn bay ku yeelan doontaa deegaanka. Dunida badbaadinteedu waa mas'uuliyadda qof walba – ha u daawin in qof kale uu kuu samayn doono.
Marka aan sawirkan Edvard Munch eego, waxaan xusuustaa habeen walba markii aan yar ahaa oo aabahay noo sheekeysan jiray. Sheeko gaar ah oo aan wali xasuustaana waa tii aabahay iiga sheekeeyay sida uu u soo koray tuulada Soomaaliya. Wuxuu ii sheegay sida ay carruurtu ciyaari jireen cadceeda, sida ay ido iyo geel u ilaalin jireen, iyo sida bulshada tuuladu ay isku caawin jireen.
Sababta aan sheekadan u xasuustaaba waa in aabahay si naxdin leh ayuu u sheekaysan jiray. Wuxuu ku sawiri jiray dhulka, cirkaa, iyo dadka si aan u dareemo in aan halkaas joogo. Codkiisa iyo farxadda wejiga ayaa sheekada nolol siisay. Waxaan wali ka dareemaa xubbiga uu u qabo dhulkiisii hooyo.
Waa muhiim in la sii gudbiyo sheekoyinka shakhsi ahaaneed jiilka soo socda. Soomaalidu waxay leedahay «Aqoon la'aani waa iftiin la'aan» – aqoon la'aani waa mugdi. Sheekoyinka waalidkeenna waxay noo sheegayaan cidda aan nahay, halka aan ka nimid, iyo waxa aan rumaysanno. Haddii aanay jiilka cusubi aqoon u lahayn taariikhdooda, waxay lumin doonaan aqoonsigoodaba.
Aniga waxaan taariikhda ku bartay sheekooyin aan ka maqlay hooyaday, aabahay iyo awowgay. Buugaag iyo internet ma ahan kuwa keliya ee aqoonta bixiya – sheekada af-ku-taalka ah waxay ku fidisaa dareen iyo faham aan buugaagtu bixin karin. Sida sawirka Munch uu muujinayo, waxaa jira qiimo gaar ah marka odaygu carruurta u fadhiisto oo uu sheeko u sheekeeyo – taasi waa hidde aynnu Soomaalidu aad u qaddarinayna oo aynnu ilaalin leenahay.