Eksamen: PSP6084 | Semester: Høst 2024 | Varighet: 5 timer
Vekting: Lesing ca. 25 % | Skriving ca. 75 %
| Påstand | Svar | Forklaring |
|---|---|---|
| Karabêtê Xaço var en kjent dengbêj som sang på kurdisk hele sitt liv. | Sant | «Dengbêjê navdar û naskirî Karabêtê Xaço, di hemû jiyana xwe de, bi kurdî stran gotiye.» |
| Familien til Karabêt ble reddet av kurdiske landsbyboere. | Usant | Familien ble drept («Malbata Karabêtê Xaço, di komkujiya Ermenan de, hatiye kuştin»). Det var Karabêt selv som ble reddet av kurdiske landsbyboere, ikke familien. |
| Karabêtê Xaço ble født i 1920 i Xerzan-regionen. | Usant | Han ble født i 1902, ikke 1920: «di sala 1902'an de li bakurê Kurdistanê li herêma Xerzan ji dayîk bû ye.» |
| I 1950 begynte Karabêt å jobbe i Radio Yerevan, hvor han arbeidet i 55 år. | Sant | «Karabêt di 1950'î de li radyoya Êrîvanê dest bi xebatan dike, 55 salan di radyoya Êrîvanê de kar dike.» |
| Karabêt tjenestegjorde i den franske hæren i 15 år. | Usant | Han tjenestegjorde i 15 år og 3 måneder: «Garabêt 15 sal û 3 mehan leşkeriya Frensayê dike.» Påstanden sier bare 15 år, men det var 15 år og 3 måneder. |
| Karabêt døde i 2015 i landsbyen Kolboz i Yerevan. | Usant | Han døde i 2005, ikke 2015: «di 13'yê berfanbara 2005'an de li gundê Kolbozê yê Êrîvanê di 103 saliya xwe de jiyana xwe ji dest da.» |
| Spørsmål | Riktig svar | Forklaring |
|---|---|---|
| Hva gjør lesing med sinnet ifølge teksten? | gjør sinnet mer aktivt | «xwendina pirtûkan mejî çalak dike» = boklesing gjør hjernen/sinnet aktivt. |
| En av fordelene ved å lese i tidlig alder? | Det gjør barn mer sosialt bevisste. | Teksten sier at lesing «statûya civakî xurt dike» = styrker sosial status/bevissthet. |
| Hvordan påvirker teknologi lesevanene? | Teknologi reduserer tiden folk bruker på å lese. | «Teknolojiyê bandorek mezin li ser xwendina mirovan kiriye... êdî wext ji bo xwendinê nemaye» = teknologi har hatt stor innvirkning, det er ikke lenger tid til lesing. |
| Vanlig aktivitet i barndommen før teknologien? | lese bøker som Ferhat û Şirîn og Mem û Zînê | «me çîrokên Ferhat û Şirîn, Mem û Zînê ji malbatên xwe re dixwend» = vi leste historiene om Ferhat og Şirîn, Mem og Zîn. |
| Gjør lesing folk mindre sosiale? | nei | Teksten sier tvert imot at lesing styrker den sosiale statusen og allmenndannelsen. |
| Er selvopplæring og utvikling mulig gjennom lesing? | ja | «xweperwerdekirin, pêşxistina çanda giştî û zanistan... bi xwendinê mimkûne» = selvopplæring og utvikling er mulig gjennom lesing. |
| Plass | Riktig svar | Forklaring |
|---|---|---|
| 1 (kanalên ... nû) | medyaya | «kanalên medyaya nû» = nye mediekanaler. |
| 2 (eşkere ... ka niyeta şander çi ye) | bike | «eşkere bike» = avdekke / gjøre synlig hva avsenderens hensikt er. |
| 3 (Pêşveçûnên ...) | teknolojîk | «Pêşveçûnên teknolojîk» = teknologiske fremskritt. |
| 4 (... nû yên dîjîtal) | çareseriyên | «çareseriyên nû yên dîjîtal» = nye digitale løsninger. |
| 5 (stratejiyek ...) | dijîtal | «stratejiyek dijîtal» = en digital strategi. |
| 6 (da ku ... armancên xwe) | bigihîjin | «bigihîjin armancên xwe» = nå sine mål. |
| 7 (li gorî ... teknolojîk) | pêşkeftina | «pêşkeftina teknolojîk» = teknologisk fremskritt. |
| 8 (daxwaziya teknolojiya nû ...) | çêdike | «daxwaziya teknolojiya nû çêdike» = skaper etterspørsel etter ny teknologi. |
| 9 (wekî hêzek ...) | serbixwe | «hêzek serbixwe» = en selvstendig kraft (teknologisk determinisme). |
| 10 (ji hêla ... ve) | mirovan | «ji hêla mirovan ve» = av mennesker (sosialt konstruert teknologi). |
| 11 (Pêşveçûnên teknolojîk ... sedema) | bûne | «bûne sedema» = har blitt årsaken til sammenslåing av medieformer. |
| 12 (hatine bikar ...) | anîn | «hatine bikar anîn» = har blitt brukt (av myndigheter og bedrifter). |
| 13 (meriv ... dîjîtal) | reklamên | «reklamên dîjîtal» = digitale annonser (native advertising). |
| 14 (qadek ... e) | girîng e | «qadek girîng e» = er et viktig felt (sosiale medier for markedsføring). |
Min bûyereke ecêb qewimî! Min di pêşbaziyeke li ser radyoyê de du bilêtên belaş ên konserê bi dest xistin. Ev konser a hunermendê min ê herî bijare Şivan Perwer e ku dê li Stockholmê bê lidarxistin.
Şivan Perwer ji bo min ne tenê stranbêjek e, ew dengê gelê kurd e. Stranên wî wek «Lê Dîlberê» û «Helebçe» dîroka me vedibêjin û hêviya me zindî dikin.
Ez ê xwişka xwe bi xwe re bibim, ji ber ku ew jî hezkirineke mezin ji muzîka kurdî re heye û em herdu bi hev re mezin bûne bi stranên Şivan.
Dema ku ez ê wî li pişt sehnê bibînim, ez ê jê bipirsim ka kîjan strana wî herî nêzî dilê wî ye û çi îlhama wî dide ku stranên wiha xurt binivîsîne. Ew dê bûyereke ku ez ê qe ji bîr nekim!
Ev rastiyek ku ciwanên îroyîn kêmtir dixwînin, fikareke cidî ye. Sedemên vê yekê gelek in, lê ya herî sereke teknolojî ye. Têlefon, medyaya civakî û lîstikên vîdyoyî wextê ciwanan dizin û wan ji xwendinê dûr dixin.
Wek ku di metna berê de jî hat gotin, xwendin mejî çalak dike û çanda giştî dewlemend dike. Dema ku ciwan kêmtir dixwînin, şiyana wan a ramanîn û têgihiştinê jî kêm dibe. Ev ne tenê ji bo wan, ji bo tevahiya civakê xeternak e.
Ez bawer im ku çareserî li dibistanan dest pê dike. Divê mamoste û malbat ciwanan teşwîq bikin ku pirtûkan bixwînin. Her wiha girîng e ku pirtûkên balkêş ên li gorî berjewendiya ciwanan bên nivîsandin. Dema ku pirtûk bi mijarên ku ciwan pê eleqedar in bên nivîsandin, ew ê bêtir bixwînin.
1ê çileya paşîn: Îro roja yekem a sala nû ye! Min biryar da ku ez ê bêtir bixwînim û binivîsînim. Min pirtûkeke nû kirî û dest bi xwendinê kir. Min 20 rûpel xwend û di defterê de jî li ser roja xwe nivîsand. Hesteke xweş e!
2yê çileya paşîn: Îro min 15 rûpel xwend. Çîrok pir balkêş e û ez nikarim dev jê berdim. Min di deftera xwe de li ser hestên xwe nivîsand. Nivîsandin alîkariya min dike ku ez ramanên xwe birêxistin bikim.
3yê çileya paşîn: Îro zehmet bû. Hevalên min gazî min kirin ku em bi hev re derkevin. Min tenê 5 rûpel xwend û ti tişt nenivîsand. Hêvîdarim sibe çêtir be.
4ê çileya paşîn: Min xwe tembîh kir û dîsa dest bi xwendinê kir. Min 25 rûpel xwend û gotareke kurt li ser girîngiya xwendinê nivîsand. Min fêr bû ku girîng e mirov her roj bidomîne, hetta ku rewş ne baş be jî. Dê sala nû sala min a xwendin û nivîsandinê be!
Em hemû di jiyana xwe de bi bandora reklaman dibin. Carinan em hay ji xwe dibin ku me tiştekî kiriye ku me bi rastî hewce nake, tenê ji ber ku me ew di reklamê de dît an jî hevalên me ew bikar dianîn.
Ez bixwe hewl didim ku ez tiştên herî nû an jî herî populer nekirrim tenê ji ber ku navdar an hevalên min wan bikar tînin. Lê ez jî mirov im û carinan ez jî dikevimu xefika reklamê. Mînakî, beriya çend hefteyan min li ser medyaya civakî saetek zîrek dît ku pir xweş bû. Hemû kesên ku ez dişopînim wê bikar dianîn û reklamên wê li her derê bûn. Min hest kir ku divê ez jî wê bikirim. Piştî ku min ew kirî, min fêhm kir ku ew ji bo min ne ewqas girîng e û min dikarbû pereyên xwe li tiştekî çêtir xerc bikira.
Ez bawer im ku gelek sedemên zextê li ser ciwanan hene ku wan teşwîq dike tiştên nû bikirin. Yekem, medyaya civakî roleke mezin dileyîze. Dema ciwanên din tiştên nû û biha didin ber çavan, yên din jî xwe di zextê de dibînin. Duyem, reklamên dijîtal, wek ku me di metna pêş de jî xwend, pir bi bandor in û wek vîrusê belav dibin. Wan ji bo koma hedefê rast têne amade kirin û hest û xwestekên me manîpule dikin.
Sêyem, di nav ciwanan de xwesteka pejirandinê ya civakî pir xurt e. Gelek ciwan dixwazin ku li hevalên xwe bimînin û tiştên hevşibih bikirin. Ev zext dikare bibe sedema pirsgirêkên darayî û stresa derûnî.
Ji bo ku em xwe ji vê zextê biparêzin, divê em hişyar bin li hemberî reklaman û berî ku tiştekî bikirin, ji xwe bipirsîn: «Ma ez bi rastî vê hewce dikim?» Ev pirsiyareke hêsan e, lê dikare gelek pere û poşmaniyê xilas bike.